Uff ...  ... > 200!

 
 
 
 
TLVP
Home
 
 
 
 
Czytelnia
Book Nook
 
 
 
 
New!
Mahabharata 252 (po polsku)
 
 
 
 
New!
Wkrótce:  Mahabharata 254 (po polsku)
 
 
 
 
Downloaduj
Mahabharata
w formie PDF
 
 
 
 
Mahabharata
Spis opowieści
 
 
 
 
“Good” Violence versus “Bad”
 
 
 
 
Hymny Rigwedy o stworzeniu świata
 
 
 
 
Napisz
do nas

Napisz do nas
Mahabharata

Opowieść 253:

Postscriptum do Bhagavad Gity (Anugita): O jednostkowej duszy zamieszkującej w ciele i iluzji zrodzonej z ciała

 

opowiada

 

Barbara Mikołajewska

 

na podstawie fragmentów Mahābharāta,

Aśwamedha Parva, Anugita, Sections XL-XLII,

w angielskim tłumaczeniu z sanskrytu Kisari Mohan Ganguli,

URL: http://www.sacred-texts.com/hin/m06/index.htm

oraz The Anugita w tłumaczeniu Kashiath Trimbak Telang

 i Aśwamedhika Parva w tłumaczeniu Bibek Debroy


Wydanie I internetowe

Copyright © 2019 by B. Mikołajew­ska
Wszelkie prawa zastrzeżone
Porada techniczna i edytorska: F.E.J. Linton

The Lintons’ Video Press
New Haven, CT
06511 USA


e-mail inquiries: tlvpress @ yahoo . com


Spis treści

 

1. O ekspansjach Prakriti i Wielkim Byciu (Mahat), który wyłania się jako pierwszy wytwór stwarzania

2. O powstaniu ego świadomości „jestem tym wszystkim”, która wyłania się jako drugi wytwór stwarzania

3. O pięciu grubych i pięciu subtelnych elementach wypływających z ego-świadomości w procesie stwarzania

4. O jedenastu organach wypływających z ego-świadomości w procesie stwarzania

5. O sposobie istnienia jednostkowej duszy (Brahmana) w ciele (doktryna adhjatmy)

6. O konieczności odrzucenia wszystkich stworzonych przez ego-świadomość istnień w celu poznania prawdziwej natury jednostkowej jaźni

7. O ciele, które jest oceanem iluzji oraz tym, co przywołuje do istnienia cały wszechświat

8. Słowniczek Mahabharaty




Brahma rzekł: „O wy, którzy praktykujecie surowe śluby, zostało ustalone, że ciało jest zrobione z pięciu elementów, ma dziewięć bram i dwa bóstwa (dżiwę i Iszwarę). Postrzega kolor dzięki ogniowi, jest wypełnione krwią dzięki wodzie, ma ziemię za mięśnie i kości, czuje dotyk dzięki wiatrowi i rozpoznaje dźwięk dzięki przestrzeni. Jest przesiąknięte chorobą i smutkiem, i zalewane przez pięć prądów (tj. pięć zmysłów). Jest zrobione z trzech jakości natury materialnej (sattwa, radżas, tamas) i z trzech składowych substancji (trzy dosze: wata, pitta i kapha ). Jest wypełnione namiętnością i rodzi grzech już samym swym widokiem. Jest skłonne do przywiązywania się do ziemskiego świata i jest źródłem iluzji. Ciało to, które z takim trudem porusza się po tym śmiertelnym świecie i ma jedynie rozumienie za swoje oparcie jest tożsame z Kołem Czasu, które bezustanne się obraca i więzi duszę w Kole Wiecznych Powrotów. Ciało jest przeraźliwym i niezgłębionym oceanem nazywanym iluzją. Jest tym, co rozciąga się, kurczy i ciągle na nowo przywołuje do istnienia cały wszechświat łącznie z bogami”.

 (Mahābharāta, Aśwamedha Parva, Section XLII)



1. O ekspansjach Prakriti i Wielkim Byciu (Mahat), który wyłania się jako pierwszy wytwór stwarzania

Kryszna rzekł: „O Ardżuna, słuchaj dalej mojego opowiadania o rozmowie nauczyciela z uczniem dotyczącej najwyższego przedmiotu wiedzy.

Nauczyciel kontynuował: ‘O uczniu, powtórzyłem tobie słowa Brahmy odnoszące się do odwiecznej zasady stwarzającej świat. Żostało stwierdzone, że wszystkie ruchome i nieruchome istoty narodziły się z Prawdy (Brahmana). Proces stwarzania rozpoczyna się w momencie połączenia Prawdy z trzema jakościami natury materialnej (Prakriti). Zostało stwierdzone, że w każdej stworzonej istocie rezydują dwadzieścia cztery istnienia będące kolejnymi ekspasjami Prakriti. Są to: Niezamanifestowane, Mahat, ego-świadomość, pięć subtelnych i pięć wielkich elementów, pięć organów poznania i pięć organów działania razem z umysłem jako jedenastym. Dusza liczy się jako dwudziesta piąta. Posłuchaj teraz o tym, w jaki sposób te dwadzieścia cztery istnienia wyłaniają się kolejno z siebie w procesie stwarzania oraz o tym, jaki jest sposób istnienia jednostkowej duszy (Brahmana) wśród nich. Zostało stwierdzone, że w celu poznania prawdziwej natury jednostkowej jaźni należy odrzucić wszystkie stworzone przez ego-świadomość istnienia.

Brahma rzekł, skierowując swe słowa do zgromadzonych u jego stóp mędrców: «O wy, którzy praktykujecie surowe śluby, z Niezamanifestowanego (Mula Prakriti) jako pierwszy wypływa Mahat (Wielkie Bycie) odziany w wielką inteligencję, źródło wszystkich atrybutów. Twierdzi się, że jest to pierwszy wytwór stwarzania. Jego imionami są Wielka Dusza, Rozumienie, Wisznu, Dżisznu, waleczny Sambhu, Inteligencja, środek do nabycia najwyższej wiedzy, narzędzie postrzegania, sława, odwaga, pamięć. Uczony bramin, który o tym wie, nigdy nie ulegnie iluzji.

Mahat ma ręce, stopy, twarze, uszy i oczy po każdej stronie (jest źródłem wszelkiej aktywności) i przenika wszystko we wszechświecie. Odziany w wielką moc przebywa w każdym sercu. Moc stawania się najmniejszym, ulotnym i osiągania wszystkiego należy do niego. Jest Panem wszystkiego. Jest tożsamy z blaskiem, nie starzeje się i nie umiera. W nim przebywają wszyscy ci, którzy poznali naturę rozumienia, praktykują medytację, są oddani jodze, są dobrzy, prawdomówni, kontrolują swe zmysły, zdobyli wiedzę, pokonali gniew, są wolni od zachłanności i radośni w swych sercach, zdobyli mądrość, uwolnili się od poczucia posiadania i ego-świadomości. Wszyscy oni wyzwoleni z kajdan zmysłowych przedmiotów, zdobywają status wielkości. I ten znakomity czło­wiek, który rozumie ów święty i wysoki pasaż do Wielkiej Duszy, którym jest Mahat, uwalnia się od ułudy.

W tym początkowym stwarzaniu Swajambhu (Samorodny) Wisznu staje się Panem (tj. Mahat manifestuje się najpierw jako Wisznu). Ten inteligentny człowiek, który zna tego Pana ukrytego w jaskini (tj. w rozumieniu), to najwyższe starożytne Bycie o kosmicznej formie, ten złoty zarodek i najwyższy cel wszystkich odzianych w rozumienie osób, ten żyje, przekraczając rozumienie».

2. O powstaniu ego świadomości „jestem tym wszystkim”, która wyłania się jako drugi wytwór stwarzania

Brahma kontynuował: «O wy, którzy praktykujecie surowe śluby, Mahat, który został stworzony pierwszy, jest następnie zwany ego (ego-świadomością, ahamkarą). Mówi się, że jest tym, który czuje ‹jestem tym wszystkim›. Gdy rodzi się jako poczucie samego siebie, jako ego, jest nazywany drugim wytworem stwarzania. Ego jest źródłem wszystkich istnień, gdyż one wypływają z jego przekształceń. Jest czystym blaskiem, podporą świadomości. Jest tym, z którego wypływają wszyscy ludzie, jest Pradżapatim (Stwórcą). Jest bogiem, jest Stwórcą zarówno bogów, jak i umysłu. Jest Stwórcą wszystkich trzech światów. Jest wiecznym światem istniejącym dla tych mędrców, którzy szukają wiedzy o duszy, rozmyślają nad duszą i zdobywają perfekcję przez studiowanie Wed i ofiarę. Poprzez to poczucie ‹jestem tym wszystkim› ego zabawia się atrybutami i stwarza wszystkie istnienia. Będąc tym, w którym zachodzą wszystkie zmiany, powoduje ich ruch i swoim własnym światłem oświetla cały wszechświat».

3. O pięciu wielkich i pięciu subtelnych elementach wypływających z ego-świadomości w procesie stwarzania

Brahma kontynuował: «O wy, którzy praktykujecie surowe śluby, z ego-świadomości rodzi się pięć wielkich elementów. Są to przestrzeń, wiatr, ogień, woda, ziemia. Wszystkie żywe istoty ulegają ułudzie w rezultacie postrzegania dźwięku, dotyku, koloru (formy), smaku i zapachu, ich pięciu atrybutów.

Gdy pięć wielkich elementów ulega zniszczeniu i nadchodzi czas całkowitego rozpadu wszechświata, żywe istoty odczuwają ogromny lęk. Każdy z elementów rozpływa się kolejno w tym, z którego się wyłonił w porządku odwrotnym do tego, w którym się narodził. W czasie, gdy wszystkie istoty ruchome i nieruchome zbudowane z tych elementów rozpływają się w tym miejscu, skąd się wyłoniły, mędrcy znający Prawdę pozostają nienaruszeni .

Jeśli chodzi o dźwięk, dotyk, kolor (formy), smak i zapach, to działania z nimi związane (ich postrzeganie) są zaledwie skutkami (tj. mają w czymś swój początek i stąd muszą mięć swój koniec) i będąc nietrwałe, są nazywane ułudą. Będąc w istocie związane z Prakriti i spowodowane działaniem namiętności, niemające rzeczywistego bytu, związane z ciałem i krwią, zależne od siebie nawzajem, istniejąc poza duszą, są bezbronne i bezsilne.

Prana, apana, udana, samana i wjana, te pięć oddechów są również połączone z ego-świadomością i razem z mową, umysłem i rozumieniem tworzą wszechświat ośmiu komponentów (towarzy­szą jaźni aż do momentu ostatecznego wyzwolenia). Ten, który ograniczył działania skóry, nosa, uszu, oczu języka (i mowy), którego umysł jest czysty i niespalany przez te osiem ogni, a rozumienie niezachwiane i nie zbacza z właściwej drogi, ten zdoła dotrzeć do Brahmana, ponad którym nie istnieje nic wyższego».

4. O jedenastu organach wypływających z ego-świadomości w procesie stwarzania

Brahma kontynuował: «O wy, którzy praktykujecie surowe śluby, z ego-świadomości wypływa jedenaście organów, które wam teraz opiszę. Są to uszy, skóra, oczy, język, nos oraz stopy, dłonie, organ wydalania, organ rozrodczy, mowa. Tworzą one razem grupę dziesięciu organów z umysłem, który liczy się jako jedenasty. Jogin powinien ujarzmić tę grupę organów najpierw, wówczas zobaczy w sobie jaśniejącego Brahmana. Pierwsze pięć z wymienionych organów jest nazywane organami poznania, a pięć następnych organami działania. Umysł powinien być widziany jako jedenasty należący do obu grup. Rozumienie liczy się jako dwunaste i zajmuje miejsce na ich szczycie».

Brahma kontynuował: «O wy, którzy praktykujecie surowe śluby, wyliczyłem wam wszystkie jedenaście organów we właściwym porządku. Uczeni mędrcy rozumiejąc to, myślą, że osiągnęli wszytko. Przejdę teraz do opisu poszczególnych organów.

Pierwszym z pięciu wielkich elementów jest przestrzeń. W połączeniu z duszą nazywa się uchem. W połączeniu z zmysło­wymi przedmiotami nazywa się dźwiękiem. Przewodnim bogiem są kierunki.

Drugim z pięciu wielkich elementów jest wiatr. W połączeniu z duszą nazywa się skórą. W połączeniu ze zmysłowymi przedmiotami nazywa się dotykiem. Przewodnim bogiem jest błysk.

Trzecim z pięciu wielkich elementów jest ogień (światło). W połączeniu z duszą nazywa się okiem. W połączeniu ze zmys­łowymi przedmiotami nazywa się kolorem (formą). Przewodnim bogiem jest słońce.

Czwartym z pięciu wielkich elementów jest woda. W połączeniu z duszą nazywa się językiem. W połączeniu ze zmysłowymi przedmiotami nazywa się smakiem. Przewodnim bogiem jest księżyc.

Piątym z pięciu wielkich elementów jest ziemia. W połączeniu się z duszą nazywa się nosem. W połączeniu ze zmysłowymi przedmiotami nazywa się zapachem. Przewodnim bogiem jest wiatr.

W opisany przeze mnie wyżej sposób zadeklarowałem wam, jak dzieli się pięć wielkich elementów na trójaspektowe zestawy.

Przejdę teraz do opisu organów działania.

Znający Prawdę bramini stwierdzają, że o stopach mówi się, że w powiązaniu z duszą nazywają się organem ruchu. W połączeniu z przedmiotami są nazywane ruchem. Przewodnim bogiem jest Wisznu.

Oddech apana, który porusza się w dół, w połączeniu z duszą jest nazywany organem wydalania. W połączeniu ze zmysłowymi przedmiotami jest nazywany odchodami. Przewodnim bogiem jest Mitra.

Organ rozrodczy w połączeniu z duszą jest nazywany wytwórcą wszystkich żywych istot. W połączeniu ze zmysłowymi przedmiotami jest nazywany życiowym nasieniem. Przewodnim bogiem jest Pradżapati.

Mędrcy obeznani z adhjatmą widzą dłonie w połączeniu z duszą. W połączeniu ze zmysłowymi przedmiotami są nazywane działaniem. Przewodnim bogiem jest Indra.

Ukazujący się przed umysłem bogowie łączą się z duszą poprzez mowę. Mowa w połączeniu ze zmysłowymi przedmiotami jest nazywana tym, co jest mówione. Przewodnim bogiem jest Agni.

Przejdę teraz do opisu trzech organów psychicznych.

Umysł, który za pośrednictwem zmysłów wchodzi do wszystkich zmysłowych przedmiotów i je poznaje, jest widziany jako powiązany z duszą. W połączeniu ze zmysłowymi przedmiotami jest nazywany mentalną operacją. Przewodnim bogiem jest Czandra (księżyc).

Ego-świadomość będąca przyczyną całego biegu ziemskiego życia jest widziana jako powiązana z duszą. W połączeniu ze zmysłowymi przedmiotami jest nazywana poczuciem samego siebie. Przewodnim bogiem jest Rudra.

Rozumienie, które pobudza pięć zmysłów i umysł, jest widziane jako powiązane z duszą. W powiązaniu ze zmysłowymi przedmiotami jest tym, co jest rozumiane. Przewodnim bogiem jest Brahma».

5. O sposobie istnienia jednostkowej duszy (Brahmana) w ciele (doktryna adhjatmy)

Brahma kontynuował: «O wy, którzy praktykujecie surowe śluby, Istnieją dwie drogi prowadzące do Brahmana: wiedza i pobożne działanie. Działaniami wyznaczonymi dla tych, którzy są podwójnie urodzonymi są ofiary, dary czynione podczas ofiar i studiowanie świętych pism. Takie jest nauczanie starożytnych. Ten, kto to wszystko właściwie rozumie, jest uważany za tego, kto zdobył koncentrację umysłu i oczyścił się z grzechów.

Przedstawiając kolejne ekspansje Prakriti opisałem stwarzanie w powiązaniu z jednostkową jaźnią (jednostkowym poczuciem siebie), czyli to, co jest znane jako adhjatma i dotyczy naturalnego stanu Brahmana zamieszkującego w ciele. Ukazałem wam jaźń ukrytą za zmysłami, umysłem i rozumieniem wyłaniającymi jako kolejne ekspansje Prakriti. Wizję tę nabywają ci, którzy dzięki jodze docierają do najwyższej wiedzy.

Jogin powinien połączyć razem zmysły, przedmioty zmysłów i pięć wielkich elementów w trójaspektowe zestawy i zatrzymać je w umyśle, gdyż faktycznie nie są odmienne od umysłu. Kiedy ich działanie zostaje osłabione poprzez wchłonięcie ich przez umysł, osoba nie ceni już sobie dłużej przyjemności doczesnego (ziemskiego) życia. Mędrcy, których rozumienie osiągnęło wiedzę, znajdują w tym prawdziwe szczęście».

6. O konieczności odrzucenia wszystkich stworzonych przez ego-świadomość istnień w celu poznania prawdziwej natury jednostkowej jaźni

Brahma kontynuował: «O wy, którzy praktykujecie surowe śluby, przystąpię teraz do opisu metody odrzucenia wszystkich stworzonych istnień przy użyciu zarówno łagodnych, jak i surowych środków (takich jak medytacja i kontrola oddechów), która rodzi przywiązanie do tego, co subtelne i uświęca.

Źródłem szczęścia płynącego z zamieszkiwania w jedności. jest takie postępowanie, które nie widzi w atrybutach zasług, jest skoncentrowane wyłącznie na jaźni, nie widzi zróżnicowań, nie przywiązuje się do zmysłowych przedmiotów i jest wypełnione Brahmanem. Mędrzec, który wycofuje w siebie wszystkie zmysłowe przedmioty, tak jak żółw wycofuje swoje odnóża, uwalniając się od namiętności i wszelkich więzi ze zmysłowymi przedmiotami, jest zawsze szczęśliwy. Zatrzymując wszystkie zmysłowe przedmioty w swej jaźni i niszcząc żądzę, skoncen­trowany w swym umyśle, przyjazny i pełen współczucia dla wszystkich żywych istot, staje się zdolny do połączenia się z Brahmanem. Dzięki opanowaniu zmysłów, które tęsknią za swymi przedmiotami i opuszczeniu zaludnionych miejsc rozpala w sobie ogień adhjatmy, tj. bezpośrednie postrzeganie powiązania między jednostkową i Najwyższą Jaźnią. Tak jak podsycany paliwem ogień rozpala się wielkim płomieniem, tak Najwyższa Jaźń prześwieca poprzez trzymane w ryzach zmysły. Gdy jogin o spokojnej duszy widzi wszystkie stworzone istnienia w swym sercu, wówczas oświetlony własnym blaskiem (tj. zdolny do widzenia bez pomocy zmysłów), dociera do tego, co jest subtel­niejsze z wszystkiego, co subtelne (tj. do Najwyższego Brahmana) i czemu nic nie dorówna pod względem doskonałości».

7. O ciele, które jest oceanem iluzji oraz tym, co przywołuje do istnienia cały wszechświat

Brahma kontynuował: «O wy, którzy praktykujecie surowe śluby, zostało ustalone, że ciało jest zrobione z pięciu elementów, ma dziewięć bram i dwa bóstwa (dżiwę i Iszwarę). Postrzega kolor dzięki ogniowi, jest wypełnione krwią dzięki wodzie, ma ziemię za mięśnie i kości, czuje dotyk dzięki wiatrowi i rozpoznaje dźwięk dzięki przestrzeni. Jest przesiąknięte chorobą i smutkiem, i zalewane przez pięć prądów (tj. pięć zmysłów). Jest zrobione z trzech jakości natury materialnej (sattwa, radżas, tamas) i z trzech składowych substancji (trzy dosze: wata, pitta i kapha ). Jest wypełnione namiętnością i rodzi grzech już samym swym widokiem. Jest skłonne do przywiązywania się do ziemskiego świata i jest źródłem iluzji. Ciało to, które z takim trudem porusza się po tym śmiertelnym świecie i ma jedynie rozumienie za swoje oparcie, jest tożsame z Kołem Czasu, które bezustanne się obraca i więzi duszę w Kole Wiecznych Powrotów. Ciało jest przeraź­liwym i niezgłębionym oceanem nazywanym iluzją. Jest tym, co rozciąga się, kurczy i przywołuje na nowo do istnienia cały wszechświat łącznie z bogami..

Należy ujarzmić żądzę i gniew, przekraczając tę wielką rzekę życia, która ma pięć zmysłów za swoje strome brzegi, niespokojny umysł za swoje potężne wody, a iluzję za swój wodny rezerwuar. Poprzez poskromienie zmysłów należy uwolnić się od żądzy, gniewu, lęku, zachłanności, wrogości i fałszu, które są wieczne, wypływając z jakości natury i trudne do pokonania. Ten, kto podczas życia na tym świecie zdoła pokonać trzy jakości natury materialnej i pięć składowych wielkich elementów, dotrze do najwyższego miejsca w niebie i zdobędzie nieskończoność. Taki człowiek wolny od swych słabości i grzechów, wycofując swe zmysły z zewnętrznych przedmiotów i zmykając swój umysł w umyśle, widzi w swym ciele jaźń. Zrozumiawszy wszystko, widzi w swej jaźni jaźń zamieszkującą we wszystkich istotach czasami jako jedną, a czasami jako różnorodną i zmieniającą formę. Jest zawsze zdolny do widzenia wielu ciał jako setki świateł z jednego światła. Zaiste, jest Wisznu, Mitrą, Waruną, Agnim i Pradżapatim. Jest Stwórcą i Zarządzającym, jest Panem o wielkiej mocy z twarzą skierowaną we wszystkich kierunkach. W nim serce wszystkich żywych istot, którym jest Najwyższa Jaźń, staje się olśniewająca. Jego wychwalają zarówno wszyscy riszi, bramini, bogowie i Ojcowie, jak i jakszowie, pisaki, ptaki, bandy rakszasów i duchów»’ ”.


Słowniczek Mahabharaty